Từ những quả mận đặc sản của xã Muổi Nọi, gần 20 hộ gia đình thuộc bản Muổi Nọi và Muổi Nọi A, xã Muổi Nọi, tỉnh Sơn La đang từng bước tạo ra sản phẩm ô mai mận mang giá trị kinh tế cao hơn, góp phần phát triển sinh kế bền vững và thúc đẩy mô hình nông nghiệp tuần hoàn tại địa phương.

Tại xã Muổi Nọi, tỉnh Sơn La, quả mận không chỉ là loại nông sản đặc trưng của vùng Tây Bắc mà còn là nguồn sinh kế quan trọng của nhiều hộ dân. Tuy nhiên, hàng năm, cứ vào mùa thu hoạch, tình trạng mận chín nhanh, chín đồng loạt khiến sản lượng tăng cao, trong khi người dân chỉ bán mận tươi nên giá bán giảm mạnh. Bên cạnh đó, do chưa có phương pháp sơ chế, chế biến và bảo quản nên tỉ lệ mận bán được cũng không nhiều, nguy cơ thất thoát, thối hỏng sau thu hoạch rất lớn.
Nhằm nâng cao giá trị nông sản địa phương, các hộ dân tại bản Muổi Nọi và Muổi Nọi A đã phát triển mô hình chế biến ô mai mận Tây Bắc với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Trung tâm Phát triển Nông thôn Bền vững (SRD). Đây là hướng đi góp phần đa dạng hóa sản phẩm từ quả mận, đồng thời mở rộng cơ hội tạo thêm thu nhập cho cộng đồng địa phương.
Phát triển ô mai mận từ nông sản bản địa Sơn La

Tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có từ các vườn mận địa phương, người dân Muổi Nọi tiến hành sơ chế, sấy và chế biến thành ô mai mận – sản phẩm mang hương vị đặc trưng của vùng núi Tây Bắc.
Điểm nổi bật của mô hình là hệ thống nhà màng sấy mận được cộng đồng tự tay xây dựng. Các hộ dân cùng nhau dựng khung tre, phủ màng bảo vệ và bố trí các khay sấy bên trong. Phương pháp này tận dụng nhiệt tự nhiên để làm khô mận, giúp tiết kiệm năng lượng, hạn chế bụi bẩn và giảm ảnh hưởng của thời tiết trong quá trình chế biến.
Việc ứng dụng nhà màng trong chế biến nông sản không chỉ cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn giúp kéo dài thời gian bảo quản, tạo điều kiện để sản phẩm ô mai mận có thể tiếp cận thị trường rộng hơn.
Ô mai mận – mô hình nông nghiệp tuần hoàn gắn với sinh kế bền vững

Mô hình chế biến ô mai mận tại Muổi Nọi cho thấy cách người dân đang tận dụng hiệu quả hơn nguồn nông sản sẵn có tại địa phương. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc tiêu thụ mận tươi trong thời gian ngắn của mùa vụ, những quả mận sau thu hoạch được tiếp tục chế biến thành ô mai, giúp kéo dài thời gian bảo quản, hạn chế thất thoát và nâng cao giá trị sản phẩm.
Cách làm này không chỉ giúp người dân chủ động hơn trong tiêu thụ nông sản mà còn mở ra thêm cơ hội tăng thu nhập và tạo việc làm tại chỗ. Từ đó, quả mận – loại nông sản quen thuộc của vùng cao Muổi Nọi – được phát huy thêm giá trị, góp phần hỗ trợ sinh kế bền vững cho cộng đồng.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, ô mai mận còn góp phần giới thiệu nông sản đặc trưng của Sơn La đến với nhiều người tiêu dùng hơn. Mỗi sản phẩm làm ra không chỉ giữ trọn hương vị đặc trưng của vùng Tây Bắc mà còn lan tỏa câu chuyện về sản xuất xanh, tận dụng tài nguyên bản địa và hướng tới phát triển bền vững.
Từ quả mận vùng cao đến sản phẩm mang giá trị bền vững

Từ những quả mận chín trên vùng cao Muổi Nọi đến những khay ô mai được sấy trong nhà màng, đó không chỉ là quá trình chế biến nông sản mà còn là câu chuyện về sự sáng tạo, tinh thần hợp tác cộng đồng và nỗ lực xây dựng sinh kế bền vững của người dân Tây Bắc.
Mô hình ô mai mận Tây Bắc đang mở ra hướng đi mới cho việc phát triển nông sản bản địa theo hướng gia tăng giá trị, giảm thất thoát sau thu hoạch và thúc đẩy nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn tại địa phương.
Ngay trong tháng 6 tới, sau khi những mẻ ô mai mận đầu tiên được hoàn thành, các thành viên/ các hộ gia đình sẽ cùng nhau xây dựng bộ hồ sơ và gửi tới các cơ quan chức năng của xã Muổi Nọi và tỉnh Sơn La để tiến hành các thủ tục cần thiết nhằm giới thiệu và bán sản phẩm ra thị trường. Trung tâm SRD cũng sẽ tiếp tục đồng hành cùng các hộ dân và UBND xã Muổi Nọi nói riêng và các xã trong vùng dự án nói chung hỗ trợ các nhóm nông dân khác phát triển những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng theo thế mạnh của mỗi xã.